Filosofisch Luisteren

Drie lezingen over muziek en taal,
emoties en verbeelding.

Mensen maken al meer dan 40.000 jaar muziek. Al lang voor ze begonnen de grond te bewerken en gewassen te planten was er zoiets wonderlijk ongrijpbaars als klanken die je in beweging brengen, die je ontroeren en inspireren.

Cultuur verandert snel, maar de menselijke hersenen zijn sinds het stenen tijdperk niet veel veranderd. Met diezelfde hersenen uit het stenen tijdperk besturen we nu een auto, kijken TV, luisteren naar rock of Mozart. Hoe is de muziek in de loop van de tijd veranderd? Missen we iets wanneer we naar Mozart luisteren met oren van nu? En waarom luisteren we eigenlijk?

Geen vragen die zich lenen voor een simpel antwoord: “zo zit dat”. Maar zulke vragen kunnen ons op het spoor zetten van fascinerende inzichten in wat mensen onderscheidt van andere dieren, wat mensen en culturen gemeen hebben, en hoe ze verschillen.

1. Muziek en taal

Muziek en taal hebben veel met elkaar te maken. Wanneer mensen zingen is dat meestal op een tekst. Wat doet de muziek met de tekst, wat doet de tekst met de muziek? Is muziek zelf een soort taal – ‘de taal van het gevoel’? Is de muziek ontstaan uit de taal, of aapt ze de taal na?

2. Muziek en emoties

Emotie (emotion, motion, movement), ontroering, beroering: dit heeft letterlijk of figuurlijk te maken met beweging. En veel van wat we waarnemen in muziek is ook beweging: een beweging die vaak aanstekelijk werkt op onze spieren en aanspoort tot meebewegen. Waar komt die bijzondere macht van de muziek vandaan? Is het iets van het lichaam, of van de geest? Of kunnen we die twee eigenlijk niet uit elkaar houden?

3. Muziek en verbeelding

Wat stellen we ons voor wanneer we naar muziek luisteren? Stellen we ons altijd iets voor, en hoort dit er echt bij, of is het maar een willekeurig toevoegsel? In ieder geval maken we iets mee, net als bij het lezen van een gedicht of verhaal, of het zien van een film of toneelstuk. En hoewel deze belevenis zelf nauwelijks te beschrijven is, kunnen we toch proberen er zinnige dingen over te zeggen.

De Engelstalige versie van deze serie vindt plaats op 6, 13 en 20 maart 2017,
Koorenhuis, Prinsegracht 27, Den Haag.
Kosten: € 40 voor drie colleges, € 15 voor één.
Inschrijving per email of via het contactformulier op deze website.

Deze cursus of afzonderlijke lezingen kunnen ook op afspraak worden gehouden.

Filosofisch Luisteren is een project van musicoloog Lodewijk Muns.

 

Advertenties